Chúng tôi gặp rất nhiều khách hàng gọi đến với cùng một câu nói:
“Bếp vẫn có quạt mà sao mùi không hết?”
“Nhà xưởng có hút khói rồi mà vẫn nóng, vẫn ngột ngạt?”
Thực tế, hơn 80% các trường hợp hút mùi kém không nằm ở quạt, mà nằm ở cách cả hệ thống được thiết kế và lắp đặt từ đầu. Trong bài này, Xuân Dũng sẽ giải thích toàn bộ hệ thống hút mùi và hút khói từ A đến Z, dựa trên những gì chúng tôi đã trực tiếp thi công, sửa chữa và cải tạo trong nhiều năm làm nghề.
Hệ Thống Hút Mùi Và Hút Khói Là Gì?
Hệ thống hút mùi là tập hợp các bộ phận làm nhiệm vụ thu gom mùi, khói và hơi nóng phát sinh trong quá trình nấu nướng hoặc sản xuất, sau đó dẫn chúng ra ngoài môi trường. Hệ thống hút khói cũng có nguyên lý tương tự, nhưng tập trung nhiều hơn vào việc xử lý khói đậm đặc, nhiệt cao và không khí ô nhiễm trong nhà xưởng hoặc bếp công nghiệp.
Nói đơn giản, hệ thống này giống như một “đường thoát” cho không khí bẩn. Thay vì để mùi và khói lan khắp không gian rồi bám vào tường, trần và đồ đạc, hệ thống hút mùi sẽ gom chúng lại, đưa đi theo một lộ trình được thiết kế sẵn và xả ra ngoài.
Điểm quan trọng cần nhớ là đây không phải chỉ là một chiếc quạt. Một hệ thống hút mùi hoạt động tốt luôn là sự kết hợp đồng bộ của nhiều bộ phận. Thiếu hoặc làm sai một phần, hiệu quả tổng thể sẽ giảm rõ rệt.
Vì Sao Bếp Và Nhà Xưởng Rất Dễ Bị Mùi Và Khói?
Với bếp nấu
-
Dầu mỡ bốc hơi liên tục
-
Nhiệt độ cao làm mùi lan nhanh
-
Không gian thường kín, ít cửa thoát khí
Với nhà xưởng
-
Máy móc sinh nhiệt và khói liên tục
-
Không khí nóng nhẹ hơn, bay lên cao và tích tụ
-
Nếu không có đường thoát, khói sẽ “quay đầu”
Nhiều nơi vẫn nghĩ chỉ cần mở cửa hoặc lắp quạt nhỏ là đủ. Thực tế, khi lưu lượng không khí sinh ra lớn, giải pháp tạm thời này không thể theo kịp. Quạt hút yếu, lắp sai vị trí hoặc thiếu ống dẫn phù hợp đều khiến mùi và khói quay ngược trở lại không gian sử dụng.
Một Hệ Thống Hút Mùi Hoàn Chỉnh Gồm Những Bộ Phận Nào?
Một hệ thống hút mùi hoàn chỉnh thường có bốn nhóm bộ phận chính.
Quạt hút
Quạt là “trái tim” của hệ thống. Quạt có nhiều loại và công suất khác nhau, tùy vào diện tích và mức độ mùi, khói cần xử lý.
Quạt hút có 3 nhiệm vụ chính:
-
Tạo lực hút để kéo mùi, khói và hơi nóng vào hệ thống
-
Duy trì dòng khí liên tục, không bị ngắt quãng
-
Đẩy không khí bẩn ra ngoài, không để quay ngược trở lại
Quạt không “nuốt” mùi. Quạt chỉ kéo không khí đi.
Nếu phía trước quạt bị nghẽn, phía sau quạt bị cản, thì quạt càng mạnh càng nhanh hỏng. Đây là điểm nhiều người hiểu nhầm, theo kinh nghiệm sửa quạt hút mùi bếp của Dũng.
Ống gió
Ống gió là “đường dẫn” đưa mùi và khói từ điểm phát sinh ra ngoài. Ống có thể dài, ngắn, thẳng hoặc có nhiều đoạn chuyển hướng, tùy vào mặt bằng thực tế.
Nếu quạt là trái tim, thì ống gió chính là mạch máu của hệ thống hút mùi. Dù quạt có mạnh đến đâu, nhưng ống gió thiết kế không phù hợp, hiệu quả hút vẫn kém.
Ống gió có nhiệm vụ dẫn không khí bẩn đi theo một hướng xác định. Khi ống quá nhỏ, dòng khí bị bóp nghẹt, lực hút giảm. Khi ống có quá nhiều đoạn gấp khúc, luồng gió bị cản trở, tạo tiếng ồn và làm quạt phải hoạt động nặng hơn.
Một cách dễ hình dung là ống gió giống như ống nước. Ống thẳng, đường kính đủ lớn thì nước chảy mạnh và đều. Ống nhỏ, uốn cong nhiều thì nước chảy yếu và dễ bị tắc.
Vì vậy, việc lựa chọn và bố trí ống gió đúng cách quyết định rất lớn đến hiệu quả tổng thể của hệ thống hút mùi. Đó cũng là lý do nhiều người sau khi lắp quạt mới vẫn thấy mùi không giảm, vì nguyên nhân nằm ở hệ thống ống gió. Hai loại ống gió phổ biến nhất hiện nay là ống gió tròn và ống gió vuông. Mỗi loại có ưu điểm riêng và phù hợp với những không gian khác nhau.
Chụp hút khói
Chụp hút khói đặt ngay tại nguồn phát sinh mùi hoặc khói. Nhiệm vụ của chụp là gom khói càng sớm càng tốt, trước khi chúng lan ra xung quanh. Khi chụp được thiết kế đúng kích thước và đặt đúng vị trí, nó sẽ gom khói nhanh, giảm lượng mùi lan tỏa ra xung quanh. Điều này đặc biệt quan trọng trong bếp công nghiệp, nơi mùi và khói phát sinh liên tục.
Phụ kiện chuyển hướng
Các phụ kiện như gót giày ống gió giúp thay đổi hướng dòng khí, kết nối các đoạn ống và tối ưu luồng gió đi qua hệ thống. Thay vì để luồng gió va đập mạnh vào thành ống khi đổi hướng, gót giày giúp dòng khí chuyển hướng mượt hơn. Nhờ đó, lực hút được giữ ổn định và quạt không phải làm việc quá tải.
Khi Nào Cần Lắp Mới, Nâng Cấp Hoặc Sửa Hệ Thống Hút Mùi?
Thực tế, không phải lúc nào cũng cần tháo bỏ và làm lại toàn bộ hệ thống. Rất nhiều công trình sau khi Xuân Dũng kiểm tra chỉ cần chỉnh lại đường ống gió, thay chụp hút đúng kích thước, hoặc điều chỉnh lại các đoạn chuyển hướng là hiệu quả đã cải thiện rõ rệt. Khi quạt hút yếu hoặc có dấu hiệu hư hỏng, sửa đúng lúc giúp quạt chạy nhẹ hơn, ít tốn điện và tránh hỏng nặng về sau.
Việc nâng cấp hay sửa hệ thống hút mùi nên được xem như một phần của bảo trì định kỳ cho không gian bếp hoặc nhà xưởng, giống như bảo dưỡng máy móc trong quá trình vận hành. Làm đúng thời điểm không chỉ kéo dài tuổi thọ hệ thống, mà còn giữ cho môi trường làm việc luôn thông thoáng, dễ chịu và ổn định lâu dài.
Tóm lại, bạn nên kiểm tra hệ thống khi thấy:
-
Mùi không hết dù quạt chạy
-
Khói lan ra ngoài khu vực nấu
-
Quạt ồn hơn trước
-
Không gian luôn nóng và bí
Trong rất nhiều trường hợp, không cần làm lại toàn bộ. Chỉ cần:
-
Điều chỉnh đường ống
-
Thay chụp hút phù hợp
-
Gia công lại một số đoạn inox
-
Sửa hoặc cân chỉnh quạt
Kết Luận Từ Góc Nhìn Trực Tiếp Lắp Đặt Và Sửa Chữa
Qua quá trình thi công và sửa chữa nhiều công trình khác nhau, chúng tôi khẳng định một điều: hệ thống hút mùi và hút khói không phải chỉ là một chiếc quạt treo lên cho có. Đó là cả một hệ thống, trong đó quạt, ống gió, chụp hút và phụ kiện đều liên quan chặt chẽ với nhau. Chỉ cần một khâu làm sai, toàn bộ hệ thống sẽ hoạt động kém, dù các phần còn lại có mới đến đâu.
Khi lựa chọn đúng ống gió, chụp hút, phụ kiện chuyển hướng và vật liệu phù hợp với thực tế sử dụng, hệ thống sẽ hút ổn định, chạy êm và bền theo thời gian. Ngược lại, nếu thiết kế vội vàng hoặc làm không đúng ngay từ đầu, mùi và khói sẽ luôn quay lại, kéo theo chi phí sửa chữa và bất tiện kéo dài trong quá trình sử dụng.
Hiểu đúng hệ thống là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất. Khi đã hiểu rõ từng bộ phận hoạt động ra sao và vì sao cần làm đồng bộ, việc xây dựng mới hay cải thiện hệ thống hút mùi cho bếp hoặc nhà xưởng sẽ trở nên đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều.
